Кириш
Челик телли йип - бу юк котерюв, юк котерюв, магъаз, денъиз ташув, къуруджылыкъ ве санайы ишлетюв системаларында муим бир къысымдыр. О, эр кунь юксек кергинлик, токътамайып арекет этмек ве къатты экологик шараитлерде чалышмакъта. Юк-ташыйыджы ишлерде озь тенкъидий ролюни ойнагъаны ичюн, Челик телли йипнинъ вазиети донатмаларнынъ хавфсызлыгъына, ишлевнинъ семерелилигине ве техник хызметнинъ масрафларына догърудан-догъру тесир эте.
Земаневий Челик телли йип юксек къавийлик ве къаттылыкъ ичюн япылгъан олса да, бир чокъ сааларда авалелер даа догъру сечильмегени, ярамай бакъылгъаны, янълыш ишлетильгени я да экологиягъа зарар кетирильгени себебинден пейда ола. Йипнинъ бозукълыгъы джиддий къазаларгъа, техниканынъ чалышмамасына, юкнинъ гъайып олувына ве паалы тамирге кетире биле. Агъыр юк котерювде, атта кичик йип къусурлары биле, эгер оларгъа эмиет бермесе, тезден буюк хавфсызлыкъ хавфына чевириле биле.
Челик телли йипнинъ бозукълыкъларынынъ чокъусы апансыздан олгъан вакъиалар дегиль. Бир чокъ алларда зарар ёргъунлыкъ, абразивлик, коррозия, зияде юкленюв я да ярамай ишлетюв тарзы себебинден яваш-яваш инкишаф эте. Авариянынъ эсас себеплерини анъламакъ операторларгъа хавфны эксильтмеге ве юк котерюв донатмаларынынъ хызмет муддетини узатмагъа ярдым эте.
Бу макъаледе Челик телли йипнинъ бозукълыгъынынъ эсас себеплери анълатыла ве хавфсызлыкъны, ишанчлылыкъны ве узун-муддетли ишлев кейфиетини юксельткен амелий профилактика усуллары бериле.
Текрарлангъан стресснинъ себебинден ёргъунлыкъ етишмемезлиги .
Челик телли йипнинъ зарарланувынынъ энъ чокъ расткельген себеплеринден бири ёргъунлыкънынъ сынъырыдыр. Котерюв амелиятлары вакътында йип агъыр юклерни ташыгъанда, копчеклер ве барабанлар устюнде дефаларджа эгиле. Бу токътамайып букюльмек ве кергинлешмек челик теллернинъ ички къурулышыны яваш-яваш зайыфлата. Вакъыт кечтикче теллернинъ ичинде микроскопик чатлакълар пейда ола, олар сонъунда теллернинъ сынмасына ве йипнинъ къавийлигини джоймасына кетире.
Ёргъунлыкъ зарарлары хусусан бутюн кунь девамында токътамайып чалышкъан кранларда, лифтлерде ве автоматлаштырылгъан юк котерюв системаларында чокъ расткеле. Юксек-сурьатлы юк котерюв донатмалары даа да буюк девир кергинлигини яраталар, чюнки йип къыскъа вакъыт ичинде сыкъча эгиле. Кичик диаметрли копчеклер де ёргъунлыкъны тезлештире, чюнки йип иш вакътында даа кескин эгильмек керек.
Эсас меселелерден бири – къулланма ичюн янълыш йип къурулышыны къулланмакътыр. Челик телли йипнинъ базы конструкциялары къалынджа тышкъы теллернен абразивликке къаршы турмакъны огге къоялар, дигерлери исе букюв къулланмалары ичюн зияде эгильме имкяныны темин этелер. Эгер къатты йипни токътамайып букмек керек олгъан донатмаларда къулланса, ёргъунлыкъ зарарлары чокъ тез инкишаф эте.
Бир къач хабердарлыкъ аляметлери ёргъунлыкънынъ етишмегенини косьтере. Операторлар букюльме зоналары янында топлангъан сынгъан теллерни, эгильменинъ эксильгенини, йипнинъ тегиз олмагъан арекетини я да юзюнинъ корюнген чатлакъларыны коре билелер. Бу аляметлерни ич бир вакъыт козьден кечирмек олмаз, чюнки бир къач теллер сынмагъа башлагъан сонъ, ёргъунлыкъ сынъыры тез илерилемек мумкюн.
Ёргъунлыкънынъ авалеси огюне кечмек ичюн донатмаларны догъру лейхалаштырмакъ ве бакъмакъ керек. Буюк копчек ве барабан диаметрлери букюв кергинлигини сезилерли дереджеде эксильтмеге ярдым эте. 6×36 конструкция киби эгильмели йип конструкциялары юксек-девирли къулланмаларда яхшы чалышалар, чюнки олар кергинликни даа кичик теллер боюнджа тенъ пайлаштыралар. Тегиз котерюв иши де апансыздан олгъан кергинлик денъишмелерини ве токътав юкленювини энъ эксик дереджеге еткизмекнен ёргъунлыкъ зарарыны эксильте. Даима тешкерювлер япмакъ пек муим олып къалмакъта, чюнки эрте тапмакъ зарарлангъан йиплерни джиддий бозукълыкъ пейда олмаздан эвель денъиштирмеге имкян бере.
Абразив ве механик агъырувы .
Абразивлик — Челик телли йипнинъ, хусусан агъыр санайы муитлеринде, чалышмамасынынъ даа бир муим себебидир. Иш вакътында йип даима барабанлар, копчеклер, юк котерюв юклери ве этрафтаки донатмаларнынъ юзюнен тесир эте. Сюртюв тышкъы теллерден материалны яваш-яваш чыкъара, йипнинъ диаметри эксиле ве къурулыш бутюнлигини зайыфлата.
Механик агъырувы агъыр юклерде ве къаба шараитлерде йиплер чалышкъан магъаз ерлеринде, лиманларда, къуруджылыкъ лейхаларында ве материалларнен чалышув системаларында пек кучьлю ола. Тышкъы абразивлик, адет узьре, йип юзюнде къатты юзлерге тырмашув я да сюйрекленюв себебинден пейда ола. Йип ичиндеки теллер ве йиплер арасында да ички агъырувы инкишаф эте, хусусан ягълав етерли олмагъанда.
Бир къач иш шараитлери абразив зарарны арттыра. Агъыр юклер йип ве донатманынъ къысымлары арасында зияде контакт басымы ярата, юзюнинъ эскирювини тезлештире. Янълыш ерлештирильген копчеклер йипни оюкъ четлерине тенъсиз сюртмеге меджбур этелер, зарарлангъан барабан оюкълары исе йипни саргъанда эзе я да деформация эте биле. Кир, къум ве къалдыкълар да абразивликке ярдым этелер, чюнки кирлетиджилер йипнинъ къурулышына кирип, ички теллер арасында джыйыштырув материалы вазифесини беджерелер.
Абразив зарар Челик Тель Йипни яваш-яваш зайыфлата. Тышкъы теллер инджелешкен сайын, йип юк ташымакъ къабилиетини джойып, ёргъунлыкътан чатлакъланувгъа зияде огърай. Ашыры агъырувы да эгильме джерьяныны эксильте ве ички агъырлыкъларнынъ концентрациясыны арттыра.
Догъру ягълав механик агъырувы эксильтмекнинъ энъ самимий усулларындан биридир. Ягълав мадделери теллер арасындаки сюртюнювни энъ эксик дереджеге еткизе ве иш вакътында йипни сыджакъ топланувындан къорчалай. Йип къурулышыны догъру сечип алмакъ да айны дереджеде муимдир. Юзьнинъ агъыр агъырувы олгъан къулланмаларда, абразивликке къаршы турувны яхшылаштырмакъ ичюн, сыкъ-сыкъ тышкъы теллери къалынджа олгъан йиплер керек ола.
Йипнинъ эрте эскирмемесине де копчеклерни, барабанларны ве котерюв детальлерини даима тешкермек ярдым эте. Тегиз ве догъру ерлештирильген донатма юзю сюртюнювни эксильте ве юклерни йип конструкциясы боюнджа даа тенъ пайлаштыра. Иш ерлерини темиз тутмакъ абразив кирленювни даа да эксильте ве йипнинъ омюрини яхшылаштыра.
Коррозия ве этраф муитке зарар кетирюв .
Коррозия Челик телли йип ичюн энъ хавфлы хавфлардан биридир, чюнки о, челик конструкцияны яваш-яваш зайыфлата ве йипнинъ ичинде чокъ вакъыт сезильмейип инкишаф эте. Дымлыкъ, тузлу сув, химиявий мадделер ве санайы кирлетиджилери челик юзюнен реакциягъа кирип, пас яраталар, бу исе чекильме къаттылыгъыны ве ёргъунлыкъкъа къаршы турувны эксильте.
Денъиз ве денъиз муитлери айрыджа зарарлыдыр, чюнки тузлу сув коррозияны тез тезлештире. Лиманлар янында я да денъиз платформаларында чалышкъан кранлар даима дымлыкъ ве туз чёкюндилерине огърайлар. Ачыкъ къуруджылыкъ ерлеринде де ягъмур, чамур, араретнинъ денъишмелери ве дымлыкънынъ тесири себебинден агъыр шараитлер пейда ола.
Химия заводлары ве санайы объектлери къошма хавфлар догъуралар, чюнки экши я да сиркели мадделер челик юзюне догърудан-догъру уджюм эте билелер. Эгер аваландырув зайыф олса я да донатма этрафында дымлыкъ топланса, атта эв ичиндеки муитлерде де коррозия ола биле.
Коррозия зарарлары тек йипнинъ юзюне тесир этмей. Ички коррозия чокъ вакъыт даа хавфлы ола, чюнки о, адисевий козьнен тешкерюв вакътында тапмакъ къыйын олгъан йиплер арасында инкишаф эте. Ички пас теллер арасындаки сюртюнювни арттыра ве конструкциянынъ ичиндеки йипни зайыфлата.
Челик телли йипке коррозиянынъ бир къач чешити тесир эте биле. Юзь коррозиясы тышкъы теллерде корюнген пас ве къабалыкъкъа себеп ола, гальваник коррозия исе дымлы муитте чешит маденлер бири-бирине тийгенде пейда ола. Агъыр алларда теллернинъ юзюнде коррозия чукъурлары пейда ола ве ёргъунлыкътан чатлакъланувны тезлештирген кергинликнинъ топланув нокъталарыны яраталар.
Коррозиянынъ огюне кечмек ичюн йипнинъ материалыны догъру сечип алмакъ ве къорчалав ишлемеси керек. Цинкленген челик телли йип дымлыкъкъа ве тышкъы нургъа къаршы турувны яхшылаштырмакъ ичюн цинк къапламасыны къуллана. Тот басмагъан челиктен япылгъан телли йип коррозиягъа даа да яхшы къаршы турмакъны теклиф эте ве денъиз, химия ве ашайт малларыны-ишлевде кенъ къулланыла.
Ягълав коррозиянынъ огюне кечювде де муим роль ойнай, чюнки о, дымлыкътан ве кирлетиджилерден къорчалайыджы манъзыль ярата. Йиплерни имкян олгъанда къуру ве темиз ерде сакъламакъ керек, коррозиялы ишлев шараитлеринде исе даима тешкерювлерни сыкъча япмакъ керек. Коррозияны эрте тапмакъ йипнинъ бекленильмеген сынъырланувынынъ огюне кечмеге ярдым эте ве оны денъиштирмек ичюн масрафларны эксильте.
Янълыш ишлетюв, зияде юклев ве монтаж меселелери
Челик телли йипнинъ чокъ бозукълыкълары янълыш ишлетюв, ярамай ерлештирюв я да хавфсыз ишлетюв тарзы себебинден пейда ола. Юксек-кейфиетли йип биле, эгер оны догъру къоймасалар я да озь лейха сынъырларындан тыш къуллансалар, эрте йыкъыла биле.
Барабанларда догъру олмагъан катушкалар - бу кенъ даркъалгъан проблема. Тегиз олмагъан сарув йип къатламлары арасында эзюв басымы ярата, бу исе йипнинъ къурулышыны деформация эте ве ички йиплерге зарар кетире биле. Янълыш сонъки багъланувлар да юк котерювнинъ хавфсызлыгъыны эксильте, чюнки ярамай пекитильген багъланувлар юк астында йипни зайыфлаткъан кергинликнинъ топланув нокъталарыны яраталар.
Ашыры юкленюв – бу аваленинъ даа бир муим себебидир. Эр бир Челик телли йипнинъ хавфсыз чалышмакъ ичюн махсус Иш юкюнинъ сынъыры бар. Операторлар бу сынъырны ашкъанда, йип зияде агъырлыкъкъа огърай, бу исе даима деформациягъа, теллернинъ сынмасына я да апансыздан ярылмасына кетире биле. Атта мувакъкъат юкленюв вакъиалары йипнинъ келеджек хызмет муддетини къыскъарта биле.
Шок юклеви де бойле меселелерни ярата. Апансыздан котерильген, апансыздан токътагъан я да тюшюрильген юклер йипнинъ къурулышына буюк агъырлыкъ кетирген кучь тырнакъларыны мейдангъа кетире. Текрар-текрар токътав юклемеси ички зарарны тезлештире ве ёргъунлыкътан гъайып олмакъ хавфыны арттыра.
Ташыма ве монтаж вакътында янълыш ишлетмек де йипнинъ даимий къусурларыны ярата биле. Бурулмакъ, бурюльмек ве къушларны къафеске къоймакъ бунъа кенъ даркъалгъан мисальдир. Орнатув вакътында илле догъру олмагъан шекильде тартылгъанда, йипнинъ къурулышыны даима деформациягъа кетиргенде, бурюшик пейда ола. Къушларнынъ къафеслери апансыздан кергинликнинъ чыкъмасы я да догъру тутулмагъаны себебинден йиплер айырылып, тышкъа яйылгъанда пейда ола. Бу къусурлар йипнинъ къавийлигини джиддий шекильде эксильте ве, адет узьре, оларны тез вакъытта денъиштирмек керек ола.
Ишлемек ве монтаж этмек меселелерининъ огюне кечмек операторны догъру огретмектен башлана. Ишчилер хавфсыз юк котерюв тартибини, юкнинъ сынъырланувыны ве догъру монтаж усулларыны анъламакъ кереклер. Тегиз котерюв иши токътав юкюни эксильте ве йипнинъ омюрини яхшылаштыра. Орнатув вакътында йиплерни мукъайтлыкънен тутмакъ керек, олар бурюльмек ве букюльмек зарарланмасынлар. Спулинг, ерлештирюв ве ишлетюв тертибатлары акъкъында истисалджынынъ тевсиелерине риает этмек авале хавфыны сезилерли дереджеде эксильте.
Тефтиш ве бакъувнынъ олмамасы .
Челик телли йипнинъ эрте авалеси ичюн энъ чокъ расткельген себеплерден бири оларакъ, етерли тешкерюв ве бакъув олмамасы къалмакъта. Йипнинъ бир чокъ къусурлары вакъыт кечтикче яваш-яваш инкишаф этелер, амма даима тешкерильмесе, кичик проблемлер операторлар оларны танымаздан эвель хавфлы ола биле.
Мунтазам тешкерювлер джиддий къурулыш зарарланмаздан эвель сынгъан теллерни, коррозияны, абразивликни, диаметрнинъ эксильмесини ве деформацияны бельгилемеге ярдым эте. Даима козетюв де техник хызмет группаларына бекленильмеген авале ишни токътатмаздан эвель йипни денъиштирмекни планлаштырмагъа имкян бере.
Ягълав — Челик телли йипнинъ энъ муим бакъув процедураларындан биридир. Догъру ягълав ички сюртюнювни эксильте, агъырувы энъ эксик дереджеге еткизе, коррозиядан къорчалай ве ёргъунлыкъкъа къаршы турувны яхшылаштыра. Ягълав олмаса, теллер арасында маден-ве-металл алякъасы тез арта, бу исе йип конструкциясы ичинде тез агъырувы ве сыджакъ пейда олувына себеп ола.
Теминлев программаларында копчеклерни, барабанларны ве оларнен багълы юк котерюв донатмаларыны да тешкермек керек. Зарарлангъан я да ерлештирильмеген компонентлер чокъ вакъыт йипнинъ эскирювини тезлештире ве хызмет муддетини къыскъарта. Йипнинъ диаметрини даима ольчемек тыштан корюнмейджек ички агъырувы ве озекнинъ бозулувыны тапмагъа ярдым эте.
Сонъунда эр бир Челик Тель Йип озь хавфсыз ишлев омюрининъ сонъуна ете. Ашыры сынгъан теллер, агъыр коррозия, даима деформация ве диаметрнинъ эмиетли дереджеде эксильмеси денъиштирмек кереклигининъ ачыкъ косьтергичидир. Агъыр зарарлангъан йипни къулланмакъны девам этмек хавфсызлыкъ ичюн буюк хавфлар ярата ве апансыздан йыкъылув ихтималыны арттыра.
Профилактик денъиштирюв эр вакъыт авале алда тюзетювден даа хавфсыз ве икътисатлыдыр. Яхшы-планлаштырылгъан тефтиш ве хызмет косьтерюв системасы донатмаларнынъ ишанчлылыгъыны юксельте, чалышмамакъ вакътыны эксильте ве юк котерюв системаларынынъ умумий омюрини узата.
Хуляса
Челик телли йипнинъ бозукълыгъы, адет узьре, ёргъунлыкъ, абразивлик, коррозия, зияде юкленюв, догъру ишлетильмеген ве ярамай бакъылгъан тарзлар себебинден пейда ола. Бу меселелер яваш-яваш йипнинъ къурулышыны зайыфлата ве, эгер оларны вакътында чезмесек, эксплуатацион хавфсызлыкъны эксильте.
Къулланув ичюн догъру Челик телли йипни сечип алмакъ – эрте аваленинъ огюне кечмек ичюн биринджи адымдыр. Чешит иш муитлери чешит севиедеки эгильме, абразивликке къаршы турув ве коррозиядан къорчаланувны талап этелер. Догъру ерлештирюв, котерювнинъ тегиз чалышмасы ве мунтазам ягълав йипнинъ къаттылыгъыны ве чалышувыны даа да юксельте.
Даима тешкерювлер япмакъ пек муим олып къалмакъта, чюнки йипнинъ сынъырланувынынъ чокъусы бутюнлей ярылмаздан эвель хабердарлыкъ аляметлерини бере. Зарарны эрте тапмакъ операторларгъа эскирген йиплерни хавфсыз денъиштирмеге ве паалы къазалардан я да чалышмамакътан къачынмагъа имкян бере.
Йипнинъ догъру сечими, профилактик бакъув ве хавфсыз ишлев амелиятларыны бирлештирмекнен, ширкетлер Челик телли йипнинъ хызмет муддетини энъ юксек севиеге чыкъармакънен берабер, талапкяр санайы муитлеринде юк котерюв хавфсызлыгъыны ве ишлев семерелилигини юксельте билелер.
